Δράσεις για την Ψυχική Υγεία – “Το Καραβάνι της Αλήθειας: Συνομιλίες πρόσωπο με πρόσωπο”

2007 – 2009

Η Φιλοσοφία

Η δράση «Το Καραβάνι της Αλήθειας: συνομιλίες πρόσωπο με πρόσωπο» χαρακτηρίζεται ως καινοτόμος σύλληψη του Συλλόγου Οικογενειών και Φίλων για την Ψυχική Υγεία (Σ.Ο.Φ.Ψ.Υ.) Ν. Σερρών και αποσκοπεί στον αποστιγματισμό των ψυχικών ασθενειών και την προαγωγή της ψυχικής υγείας. Μέσω μιας σειράς δομημένων ημερίδων, οι λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας αυτοεκπροσωπούνται και συνομιλούν με τους ακροατές σε βιωματική βάση για θέματα που αφορούν και προβληματίζουν την κοινότητα. Στα πλαίσια της επί δύο ετών συνεχιζόμενης δράσης για την ψυχική υγεία, τιθέμενης υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, έχουν πραγματοποιηθεί 22 ημερίδες σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Η αξιολόγηση της δράσης εντοπίζει τα θετικά αποτελέσματά της σε δύο βασικούς άξονες: την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και την ευαισθητοποίηση της κοινότητας.  Σε πλήρη συμφωνία με προηγούμενες ερευνητικές αποδείξεις, ο παράγοντας της εγγύτητας (“intimacy”) με τους λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας αποδεικνύεται θεμελιώδης για την επιτυχή αντιστροφή των στιγματιστικών στάσεων, σε αντίθεση με την πιο περιορισμένη επιρροή του λόγου των ειδικών στο χώρο της ψυχικής υγείας. Το εύρημα αυτό αφενός υπαγορεύει την αναγκαιότητα ενδυνάμωσης του ρόλου των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην προαγωγή αυτής μέσα από παρόμοιες δράσεις και αφετέρου αποδεικνύεται ιδιαίτερα καρποφόρο με την εγκαθίδρυση νέων τοπικών συλλόγων για την ψυχική υγεία κατά τη διάρκεια υλοποίησης της δράσης αλλά και μετά την πραγματοποίηση της.  Υπό το πρίσμα της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και αποκατάστασης των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας, υπάρχουν ισχυρές αποδείξεις ότι η συμμετοχή στο «Καραβάνι της Αλήθειας» έχει θετικές επιδράσεις τόσο στο επίπεδο της αυτοεκτίμησης, της ενδυνάμωσης και της κινητοποίησης των ομιλητών, όσο και της ψυχοκοινωνικής τους αποκατάστασης και κοινωνικής αποδοχής. Αναμφισβήτητα, τα πολλαπλά αυτά ευεργετικά αποτελέσματα διευκολύνουν σημαντικά την ουσιαστική ανάρρωση των ατόμων με ψυχιατρικές εμπειρίες μέσω της μείωσης της κοινωνικής απόστασης τους με την ευρύτερη κοινότητα.

 

Υλοποιήση

Η διετής εκστρατεία «Το Καραβάνι της Αλήθειας» έχει πραγματοποιήσει συνολικά 22 στάσεις- Ημερίδες Ευαισθητοποίησης σε 5 βασικούς σταθμούς ανά την Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, επισκέφθηκε τις ακόλουθες περιοχές:

Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (Αμυγδαλεώνας Καβάλας – 20/04/2007, Δράμα – 21/04/2007, Κομοτηνή – 22/04/2007, Ξάνθη – 27/04/2007, Ορεστιάδα – 28/04/2007, Αλεξανδρούπολη – 29/04/2007)

Κρήτη (Χανιά – 10/10/2007, Ρέθυμνο – 11/10/2007, Ηράκλειο – 12/10/2007, Άγιος Νικόλαος – 13/10/2007)

Δυτική Ελλάδα και Κέρκυρα (Άρτα – 15/04/2008, Πρέβεζα – 16/04/2008, Ιωάννινα – 17/04/2008, Κέρκυρα – 18/04/2008)

Αθήνα  (1ο Δημοτικό Διαμέρισμα Δήμου Αθηναίων – 18/03/2008, 2ο Δημοτικό Διαμέρισμα Δήμου Αθηναίων – 19/03/2008, 4ο Δημοτικό Διαμέρισμα Δήμου Αθηναίων – 20/03/2008, 5ο Δημοτικό Διαμέρισμα Δήμου Αθηναίων – 21/03/2008)

Πελοπόννησος και Εύβοια (Πάτρα – 20/10/2009, Τρίπολη – 21/10/2009, Κάρυστος – 23/10/2009, Χαλκίδα – 24/10/2009)

Ομιλητές και Ομάδες Στόχου

Λήπτες Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Φροντιστές

Μέλη Συλλόγων Ατόμων με ψυχική ασθένεια και Ομάδων Αυτοβοήθειας

Μέλη Συλλόγων Οικογενειών για την Ψυχική Υγεία

Τοπικοί και κυβερνητικοί εκπρόσωποι

Ειδικοί, επαγγελματίες και εθελοντές στο χώρο της ψυχικής υγείας

Επαγγελματίες Υγείας

Η Εκπαιδευτική και Ακαδημαϊκή κοινότητα (εκπαιδευτικοί, φοιτητές και μαθητές)

Εκπρόσωποι των Αστυνομικών και Δικαστικών Αρχών

Εκπρόσωποι των ΜΜΕ

Λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας και πρώην ασθενείς

Μέλη οικογενειών ατόμων με προβλήματα ψυχικής υγείας

Κοινότητα

Θεματικές της Δράσης

Οι θεματικές των ομιλητών επιλέχθηκαν και αναπτύχθηκαν από τους ίδιους, χωρίς καμία παρέμβαση στις εισηγήσεις τους ή οποιαδήποτε διάθεση λογοκρισίας και παρουσίαζαν ποικίλη θεματολογία, όπως:

Συνεργαζόμενοι Φορείς

Για την επιτυχημένη υλοποίηση της δράσης για την ψυχική υγεία, ο Σ.Ο.Φ.Ψ.Υ. Ν. Σερρών συνεργάστηκε με πολλούς κατά τόπους φορείς σε καθεμία από τις πέντε φάσεις:

Οικονομική Υποστήριξη – Χορηγία

Όλες οι φάσεις της δράσης για την ψυχική υγεία υποστηρίχθηκαν οικονομικά από το Ελληνικό Τμήμα της Φαρμακευτικής Εταιρείας Janssen-Cilag, με την υποστήριξη του Ομίλου Εταιρειών της Johnson & Johnson στην πέμπτη φάση.

Αξιολόγηση

Αλληλοεπικαλυπτόμενα πεδία

Η αντιλαμβανόμενη μείωση της κοινωνικής απόστασης μεταξύ των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και της υπόλοιπης κοινότητας και τελικά η κοινωνική αποδοχή τους προσφέρει θετική ανατροφοδότηση για την εξάλειψη του αυτο-στίγματος, την ανάπτυξη μιας θετικότερης εικόνας για τον Εαυτό και την πρόληψη των υποτροπών, αμφότερα οδηγώντας στην κοινωνική αποκατάσταση.Η κοινωνική αποδοχή, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ο προσωπικός θαυμασμός και η άρση των στερεοτύπων συνδέεται ισχυρά με την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση. Επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντική η ψυχοεκπαίδευση της κοινότητας ακόμη και πριν από την ενεργό συμμετοχή της σε δράσεις-ομιλίες ληπτών, ώστε να υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη θετική επιρροή των εισηγήσεων των ληπτών, αλλά και μεγαλύτερη υποστήριξη των προσπαθειών τους για ψυχοκοινωνική αποκατάσταση.

Μακροπρόθεσμα αποτελέσματα

Το Καραβάνι της Αλήθειας κινητοποίησε οικογένειες και λήπτες, ενώ ενέπνευσε την εγκαθίδρυση τοπικών συλλόγων οικογενειών και ομάδων ληπτών στις πόλεις υποδοχής του. Από το 2007 υπήρξαν οργανωμένες και αποτελεσματικές προσπάθειες για δημιουργία Συλλόγων Οικογενειών στην Καβάλα, την Αλεξανδρούπολη, στην Άρτα και την Κέρκυρα.Ως μακροπρόθεσμος σκοπός της συγκεκριμένης δράσης για την ψυχική υγεία είναι επίσης: