 |
Συντάκτης: | Καλδιριμιτζιάν Νίκος, ψυχολόγος ΚΨΥ Σάμου |
 |
Ημερομηνία: | 22/08/07 |
Το βίωμα του στίγματος από τα μέλη της ομάδας «Εναρμόνιση» του ΚΨΥ Σάμου και δράσεις για την αντιμετώπιση του
Η
ομάδα «Εναρμόνιση» είναι μια ομάδα εξέλιξης της προσωπικότητας που οι
συναντήσεις των μελών της πραγματοποιούνται στο ΚΨΥ Σάμου κάθε εργάσιμη
Δευτέρα. Στα μέλη της ομάδας τέθηκε το ερώτημα τι βιώνουν σε σχέση με το
στίγμα της ψυχικής ασθένειας και παραθέτουμε τις απαντήσεις.
«Το κοινωνικό στίγμα υπάρχει και είναι μια πραγματικότητα. Το έχω βιώσει, επειδή νιώθω μειονεκτικά από μόνη μου. Γίνομαι ευάλωτη και αποδιοργανώνομαι. Ζω την σκέψη το πώς με βλέπουν οι άλλοι, που όντως με παρατηρούν και ψιθυρίζουν μεταξύ τους (εγώ φαντάζομαι ότι με σχολιάζουν αρνητικά). Οι φόβοι μου μεγαλώνουν. Νιώθω απόρριψη και αμύνομαι με απομόνωση. Εγκλωβίζομαι νιώθοντας άχρηστη και ανίκανη. Είναι σαν να δίνω εξετάσεις στην κάθε μου κίνηση για να νιώσω αποδοχή. Στο τέλος νιώθω εκτός πραγματικότητας. Νιώθω να προσπαθώ να φτάσω κάτι που δεν φτάνω ποτέ. Με αποτέλεσμα να αυτοκατηγορούμαι και να νιώθω κακιά.»
«Το στίγμα το βιώνει κάποιος όταν έχει περάσει κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας και οι άνθρωποι του οικείου περιβάλλοντος και οι φίλοι του αποφεύγουν να έχουν σχέσεις μαζί του είτε βάζοντας το ταμπελάκι του «τρελού» είτε γιατί πιστεύουν πως κινδυνεύει η σωματική τους ακεραιότητα. Το στίγμα ίσως το βάζουν και οι ψυχικά ασθενείς στον ίδιο τους τον εαυτό αποφεύγοντας τις κοινωνικές επαφές».
«Ένιωσα το φόβο της κοινωνικής κατακραυγής και τις προκαταλήψεις για ένα μέλος της οικογένειας μου. Υπάρχουν δυσκολίες λόγω του στίγματος στην εύρεση εργασίας αλλά και στις ανθρώπινες σχέσεις. Στίγμα είναι για μένα η πίκρα και η περιθωριοποίηση. Η ψυχική ασθένεια δεν είναι κάτι χειροπιαστό είναι γενικό κι αόριστο. Ότι δεν γνωρίζουμε φοβίζει. Τρέμω στην ιδέα της μοναξιάς λόγω αυτού του φόβου για το άγνωστο.»
«Δεν έχω νιώσει ως λήπτης υπηρεσιών ψυχικής υγείας το στίγμα της ψυχικής ασθένειας αλλά έχω το φόβο του στίγματος. Στίγμα γενικότερα είναι η στέρηση ελευθερίας.»
«Στίγμα είναι ο φόβος στα μάτια των φίλων και των συγγενών μου. Η απομάκρυνση πολλών από αυτών. Ο δικός μου φόβος να είμαι αποδεκτή. Η αδυναμία μου να νιώθω ότι είμαι δυνατή αλλά και αγαπητή και ευτυχισμένη. Οι ενοχές ότι έχασα την αξιοπρέπεια μου. Ο φόβος ότι μπορεί να ξανασυμβεί. Η αίσθηση ότι κάθε στιγμή δίνω εξετάσεις».
«Το στίγμα είναι το αποτέλεσμα των ενεργειών μιας κοινωνίας που δεν μπορεί να αποδεχτεί την διαφορετικότητα των μελών της. Στην πορεία βλέπεις ότι είναι καλύτερα να σε αγνοούν με την έννοια ότι μια ανώριμη αντιμετώπιση μεγεθύνει το πρόβλημα».
«Προσωπική μου άποψη είναι ότι όλα ξεκινούν από την παιδεία την οποία πρέπει να έχουμε όλοι μας. Όταν είσαι ενημερωμένος σωστά, αντιμετωπίζει τελείως διαφορετικά τις όποιες καταστάσεις».Μέσα από τα κείμενα των μελών της ομάδας φαίνονται καθαρά ο κοινωνικός αποκλεισμός, ο φόβος των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και η ελπίδα ότι μόνο με την σωστή ενημέρωση και «παιδεία» θα επέλθει η κατάργηση του στίγματος.
Η τελευταία παρατήρηση για την κατάργηση του στίγματος ουσιαστικά βάζει την ομάδα μπροστά σε μια πρόκληση. Αυτή δεν είναι άλλη από την ανάληψη ενεργητικού ρόλου από τα μέλη της ομάδας για την αντιμετώπιση του στίγματος. Προσωπική μας άποψη είναι ότι υπάρχει μια ευκολία στο να αυτοχαρακτηρίζεται κάποιος «θύμα» στιγματισμού, το δύσκολο είναι να αναλάβει τις ευθύνες του για την άρση του στίγματος. Μ αυτή την λογική η ομάδα «εναρμόνιση» προχώρησε σε μια σειρά από δράσεις όπως η δημιουργία ιστοσελίδας (www.omada-enarmonisi.gr) και η δημιουργία ιστολόγιου (www.enarmonisi.blogspot.com) , σε συνεργασία με εθελοντές του Συλλόγου Οικογενειών και Εθελοντών για την Ψυχική Υγεία Νομού Σάμου, όπου ο επισκέπτης μπορεί να ενημερωθεί για θέματα που αφορούν την ομάδα και να συμμετέχει σε μια δικτυακή συζήτηση για το στίγμα.
Η πιο σημαντική όμως προσπάθεια των μελών της ομάδας είναι μέσα από τη συμμετοχή τους στον Σύλλογο Οικογενειών και Εθελοντών για την Ψυχική Υγεία. Νομού Σάμου όπου ουσιαστικά αποτελούν και τον πυρήνα του. Στα πλαίσια του Συλλόγου έχουν ενεργοποιηθεί μέλη της ομάδας και καταγράφουν περιπτώσεις που τα ΜΜΕ περνούν λανθασμένα μηνύματα για την ψυχική ασθένεια ή αναπαράγουν το στίγμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν αποσταλεί επιστολές ευγενικής διαμαρτυρίας με σκοπό την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των ανθρώπων που εργάζονται στα ΜΜΕ.
Επίσης η ομάδα «Εναρμόνιση» στηρίζει προσπάθειες που γίνονται από άλλους συλλόγους για την αντιμετώπιση του στίγματος όπως αυτή του ΣΟΦΨΥ Σερρών. Συγκεκριμένα ένα μέλος της ομάδας θα συμμετέχει στο «Καραβάνι της Αλήθειας» όπου οι λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας συνομιλούν με το κοινό σε πρώτο πρόσωπο πάνω σε θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία.
Στα άμεσα σχέδια της ομάδας για την κατάργηση του στίγματος είναι η παραγωγή μιας ραδιοφωνικής εκπομπής, η έκδοση περιοδικού και η πραγματοποίηση διαλέξεων.
Η προσπάθεια ενάντια στο στίγμα έχει σα στόχο την επόμενη γενιά. Δεν περιμένουμε γρήγορες αλλαγές σε θέματα στερεοτύπων. Οφείλουμε όλοι μαζί (οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες, οι λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας και οι επαγγελματίες του χώρου), με δράσεις και ενέργειες μας να διαμορφώσουμε μια νέα πραγματικότητα που το κύριο χαρακτηριστικό της θα είναι ο σεβασμός προς τον πάσχοντα από μια ψυχική ασθένεια.
Υ.Γ.
Το κείμενο αυτό αφιερώνεται στην Αληθινή, στον Βαγγέλη, στην Ευαγγελία, στην Έφη, στην Μαρία, στην Μαριγώ, στην Φωτία, στον Παναγιώτη και στον Παντελή που είναι τα μέλη της ομάδας «Εναρμόνιση».
Καλδιριμιτζιάν Νίκος
ψυχολόγος ΚΨΥ Σάμου
Πίσω